łacina - kolokwium

sum/sumus

być

habere

mieć

negotium

czynność prawna, umowa

actus

czynność prawna, czynność faktyczna

actum

umowa, porozumienie, układ (dopiero zaczyna być zaskarżalny)

contractus

umowa, zobowiązanie z umowy (jest zaskarżalny)

pacta sunt servanda

umów należy dotrzymywać

pacta, quae contra leges constitutionesque contra bonos mores flunt, nullam vim habere indubitati iuris est

umowy, które przeciw ustawom, konstytucjom cesarskim, albo przeciw dobrym obyczajom, nie mają żadnej mocy prawnej

contractus est ultro citroque obligationem

kontrakt jest wzajemnym zobowiązaniem

contractus ab intitio voluntatis est, ex post, fact necessitatis

umowa od początku jest dobrowolna

hit et nunc

tu i teraz

aer

powietrze

vox

Głos

suus

swój

negotium bilaterale, negotii bilateralis

czynność prawna dwustronna

negotium unilaterale, negotii unilateralis

czynność prawna jednostronna

negotium inter vivos

czynność prawna pomiędzy żyjącymi

negotium mortis causa

czynność prawna na przypadek śmierci, której skuteczność jest zależna od śmierci osoby dokonującej czynności

negotium inter praesentes

czynność prawna pomiędzy obecnymi

negotium inter absentes

czynność prawna pomiędzy nieobecnymi np. zawieranie przez pełnomocników

ad probationem

dla celów dowodowych

ad validitatem

dla ważności

essentialia negotii

istotne elementy (części składowe) czynności prawnej, decydują o tym, że tak a nie inaczej czynność nazywamy np. przeniesienie własności posiadania za darmo (darowizna)

naturalia negotii

naturalne elementy (części składowe) czynności prawnej, dodatkowe elementy np. gwarancję można rozszerzyć np. o 100 lat

accidentalia negotii

uboczne elementy (części składowe) czynności prawnej

dies, diei

termin, dzień, oznaczona chwila

dies a quo

termin zawieszający, czyli początkowy termin, z którego nadejściem zaczynają się skutki czynności prawnej [dosł. dzień od którego]

dies ad quem

termin rozwiązujący, czyli końcowy termin, z którego nadejściem ustają skutki czynności prawnej [dosł. dzień od którego]

dies cedens

termin zawarcia czynności prawnej, dzień przypadający

dies veniens

termin wymagalności spełnienia zobowiązania, dzień nadchodzący

condicio, condicionis

warunek

condicio iuris

warunek prawny

condicio possibilis

warunek możliwy do spełnienia

condicio impossibilis

warunek niemożliwy do spełnienia

condicio sine qua non

warunek konieczny do spełnienia, nieodzowny

condicio suspensiva

warunek zawieszający

condicio resolutiva

warunek rozwiązujący

modus, modi

sposób postępowania, polecenie (klauzula w czynności prawnej), miara, sposób

modus adquirendi

sposób nabycia

modus faciendi

sposób działania, wykonywania

modus operadni

sposób działania, sposób funkcjonowania

modus procedendi

sposób obradowania, postępowania

modus vivendi

sposób życia, sposób postępowania, układania stosunków międzyludzkich

validitas negotii

ważność czynności prawnej

invaliditas negotii

nieważność czynności prawnej

negotium validum

ważna czynność prawna

negotium invalidum

nieważna czynność prawna

negotium nullum

czynność prawna nieważna

negotium lictum

godziwa, dozwolona czynność prawna

negotium illicitum

niegodziwa, niedozwolona czynność prawna

simulatio, simulationis

udawanie, symulacja, pozór, czynność prawna zawarta dla pozoru

dissimulatio, dissimulationis

udawanie ukrywanie, utajnianie, czynność prawna przemilczana zawarta dla ukrycia innej czynności prawnej np. kiedyś aby uniknąć podatku za kupno domu/mieszkania zawierano umowy darowizny akty notarialny ten sam ale z ukrytym przekazem materialnym

per iocum

oświadczenie złożone nie na serio

reservatio mentalis

zastrzeżenie potajemne

convalidatio negotii

uważnienie czynności prawnej

sanatio negotii

uzdrowienie czynności prawnej

negotium claudicans

czynność prawna kulejąca, czynność dokonywana przez niedojrzałego bez współdziałania opiekuna - mamy do czynienia, kiedy skuteczność czynności prawnej zależna jest od jej potwierdzenia; do tego czasu pozostaje w zawieszeniu

pactum de contrahendo

umowa przedwstępna

pactum de non alienando

umowa co do niezbywania rzeczy, umowne wykluczenie

pactum de non cedendo

umowa co do niewyzbywania prawa, umowne wykluczenie przelewu (cesji) wierzytelności na osobę trzecią

pactum de non petendo

umowa o niedochodzeniu roszczenia

pactum in favorem tertii

umowa na rzecz osoby trzeciej

subiectum iuris

podmiot prawa

persona iuridica vel moralis

osoba prawna, korporacja

persona physica

osoba fizyczna

capacitas iuridica

zdolność prawna

capacitas agendi

zdolność do czynność prawnych

domicilium, domicilii

miejsce zamieszkania, siedziba, domostwo (nie zawsze jest ono tożsame z miejscem zameldowania)

quasi domicilium, quasi domicilii

tymczasowe miejsce zamieszkania, tymczasowe miejsce pobytu

Icolas domicilium facit

miejsce zamieszkania czyni mieszkańcem

Domicilium est, ubi quis digit rerumque suam summam constituit eo consilio, ut ibi maneat

miejsce zamieszkania jest tam, gdzie ktoś żyje i załatwia większość swoich spraw, aby się utrzymać

furiosus

chory umysłowo, obłąkany, głupi, szalony, pomylony, opętany

lucida, intervalla

przebłyski świadomości u chorych umysłowo, czasowa remisja choroby umysłowej

usus rationis

używanie rozumu

mente captus

głupkowaty, bezmyślny, chory na umyśle, niedorozwinięty umysłowo

furiosus nulla voluntas est

chory umysłowo nie ma woli

furiosus nullum negotium gerere potest, quia non intellegit, quid agat

chory umysłowo nie może dokonać żadnej czynności prawnej, albowiem nie wie, co czyni

furiosus tempore intermissi furoris testamentum facere potes

chory umysłowo w czasie remisji choroby może sporządzić testament

mente captus testamentum facere non potest

niedorozwinięty umysłowo nie może sporządzić testamentu

error, erroris

błąd, mylne mniemanie o rzeczywistości, błądzenie, fałszywe wyobrażenie, mylenie się

error iuris

błąd co do prawa

error facti

błąd co do stanu faktycznego

error in personam

błąd co do osoby

error in qualitatae personae

błąd co do przymiotu osoby

error in corpore vel error in obiectu

błąd co do przedmiotu (co do tożsamości przedmiotu)

error in faciendo

błąd w działaniu, błąd w czynieniu

error in substantia

błąd co do istoty rzeczy

error in negotio

błąd co do czynności prawnej

error in causa

błąd co do przyczyny

Errantis nulla voluntas est

Wola błędnie działającego jest żadna.

Errantis consensus nullus est.

Żadna jest zgoda błędnie działającego

dolus, doli

zły zamiar, podstęp, oszustwo

dolus malus, doli mali

szczególnie zły zamiar

metus, metus

bojaźń, lęk, obawa

metus gravis

bojaźń ciężka, poważna obawa

metus iustus

uzasadniona obawa, groźba prawdziwa

metus iniustus

groźba bezprawna

vis, vim

siła, przemoc, przymus, gwałt

vis absoluta

przemoc fizyczna, która wyklucza istnienie woli

vis compulsiva

przemoc psychiczna

Alienus dolus nocere alteri non debet

Nikomu nie powinien szkodzić cudzy podstęp.

Dolus non praesumitur

Złego zamiaru nie domniemywa się.

Dolus malus est machinatio quandam alterius decipiendi causa, cum aliud simulatur et aliud agitur.

Szczególnie zły zamiar jest pewną przebiegłością dla oszukania drugiej osoby, kiedy co innego się pozoruje, a co innego czyni.

Metus est instantis vel futuri periculi causa mentis trepidatio.

Bojaźń jest niepokojem umysłu co do zagrożenia teraźniejszego lub przyszłego.

Metus iustus est non vani hominis, sed qui merito et in homine constantissimo cadat.

Prawdziwa bojaźń nie jest obawą człowieka tchórzliwego, ale człowieka najodważniejszego, który w strach popada.

Vis autem est maioris rei impetus, qui repelli non potest

Przemoc jest zatem nadmierną siłą, której nie można się oprzeć.

Qui vim facit dolo malo facit

Kto stosuje siłę, czyni to w złym zamiarze.

Vim vi repellere licet

Siłę godzi się odeprzeć siłą.

mater, matris

matka, żona, kobieta, matrona

pater, patris

ojciec, przodek, dziadek, protoplasta

nasciturus, nascituri

płód w łonie matki; ten, który ma się urodzić

Mater semper certa est, pater quem nuptiae demonstrant

Matka zawsze jest pewna, ojcem zaś jest ten, na którego wskazuje związek małżeński.

Nasciturus pro iam nato habetur quotiens de commodis eius agitur.

Ten, który ma się narodzić, uważany jest za już narodzonego, ilekroć chodzi o jego korzyści.

matrimonium, matrimonii

małżeństwo, związek małżeński

nuptiae, nuptiarum

małżeństwo, zawarcie małżeństwa, pożycie małżeńskie

consensus matrimonialis, consensus matrimonialis

zgoda małżeńska, zezwolenie nupturienta na zawarcie małżeństwa

adoptio, adoptionis

przysposobienie, adopcja, przyjęcie pewnej osoby za swoje dziecko naturalne

Nuptiae consistere non possunt nisi (chyba, że; o ile, że) consentiant omnes

Nie może istnieć małżeństwo, chyba że wszyscy się na nie zgodzą.

Adoptio naturam imitatur.

Przysposobienie naśladuje naturę.

Adoptio est legitimus actus, naturam imitans, quo libero (dzieci) nobis quaerimus

Przysposobienie jest, naśladującym naturę, aktem prawnym poprzez który uzyskujemy dzieci.

consensus facit nuptias

czynnik decydujący o istnieniu małżeństwa jest trwała wola małżonków

adoptio plena

adopcja pełna, adoptowany wchodzi na miejsce prawne dziecka naturalnego, zrywa więzy z naturalną rodziną i powstaje pokrewieństwo itp. ze “sztuczną” rodziną

adoptio semi plena

adopcja niepełna, powstaje relacja prawna jedynie pomiędzy adoptującym a adoptowanym, nie zrywa się więzów z naturalną rodziną

cura, curae

kuratela, dozór, troska, staranie, piecza, leczenie, pielęgnowanie

curator, curatoris

kurator, sprawujący pieczę, zarządca,

curator furiosi

kurator osoby chorej umysłowo, kurator obłąkanego

curator ventris

kurator ustanowiony dla płodu w łonie matki

tutor minoris

opiekun małoletniego, małoletniej

Curatores minores sibi ipsis petent

Małoletni może prosić o ustanowienie opiekuna.

ius vel iura erga omnes

prawo lub prawa skuteczne wobec wszystkich, prawo lub prawa bezwzględne

res, rei

rzecz, przedmiot majątkowy, mienie

res corporalis, rei corporalis

rzecz materialna (fizyczna), fenomen (czyli rzecz postrzegania zmysłami); rzecz, której można dotknąć

res incorporalis, rei incorporalis

rzecz niematerialna (bezcielesna), rzecz niezmysłowa; rzecz, której nie można dotknąć

res mobilis, rei mobilis

rzecz ruchoma, ruchomość (można ją przenieść z jednego miejsca na drugie)

res immobilis

rzecz nieruchoma, nieruchomość (nie można jej przenieść z jednego miejsca w inne)

Res corporales sunt quae tangi possunt; incorporales quae tangi non possunt.

Rzeczy materialne są te, których można dotknąć; rzeczy niematerialne są te, których nie można dotknąć.

Res mobiles sunt, quae locorum salve et integrae ex loco in loco moveri possunt.

Rzeczy ruchome są te, które można w stanie nienaruszonym przenieść z miejsca na miejsce.