komórka - organella

co to protoplast

Błona Komórkowa wraz z zawartością

Homeostaza

Zdolność organizmu do utrzymania stałych, stabilnych warunków zewnętrznych (temperatura, ph, ciśnienie)

dwuwarstwa lipidowa w Błonie biologicznej – budowa i funkcje

Amfipatyczne Fosfolipidy, tworzące Płynną bariera

Błony biologiczne – białka błonowe – funkcja

Transport i wymianę substancji ze środowiskiem zewnętrznym

Błony biologiczne – węglowodany – funkcje – budowa

Glikoproteiny + Glikolipidy = Glikokaliks

Cholesterol – w jakich komórkach

zwierzęce

Cholesterol – funkcje w błonach biologicznych

Regulacja jej płynności

kompartmenty - u kogo obecne

u eukariotów, prokarioty ich NIE mają

kompartmenty - funkcja

I dzięki nim w komórce mogą zachodzić procesy o charakterze przeciwstawnym i w różnych warunkach środowiska

kompartmenty – Współpraca i komunikacja

Organella otoczone błonami tworzą w komórce system zamkniętych, ale ściśle współpracujących

Otoczka jądrowa opis

Oddziela je od cytoplazmy i łączy je z RER

Pory jądrowe budowa i funkcje

Otwór w otoczce jądrowej zbudowane z kompleksów porowych

Kariolimfa - jąderko

Płyn wypełniający Jąderko

Chromatyna – krótki opis i funkcja DNA

„Sprytnie zwinięta i uporządkowana nić DNA” - DNA jest Na Wijane na białka histonowe – Nukleosom

jąderko – co to, co w nim zachodzi

Część chromatyny zawierającą geny kodujące rRNA

Euchromatyna - opis

„Otwarta książka” – rozluźniona

Cheterochromatyna opis

„Książka zamknięte na klucz” – mocno skondensowane

Funkcje jądra komórkowego

1. Bierze udział w podziałach komórkowych 2. Gromadzi przechowuje w DNA informację genetyczną

Rybosomy – budowa i gdzie powstają

Nieobłonione – zbudowane z rRNA i Białek

Współczynnik sedymentacji rybosomów eukariotycznych

80S - 40S i 60S

Współczynnik sedymentacji rybosomów prokariotycznych

70S - 30S i 50S

Współczynnik Sedymentacja rybosomów mitochondrialnych człowieka

55S

Gdzie powstają rybosomy – Procariota i eukariota

eukariota - jąderko

Funkcje rybosomów – 3

1. Synteza łańcucha polipeptydowego – translacja 2. Rybosomy wolne syntetyzują białka cytoplazmatyczne

Ile błon mają mitochondria i jakie

Dwie błony: zewnętrzna Gładka, półprzepuszczalna. Wewnętrzna silnie pofałdowana - Grzebienie mitochondrialne

Co wypełnia mitochondrium

Matriks mitochondrium

Funkcje mitochondrium

Centrum energetyczne komórki. Zachodzi w nim utlenianie biologiczne. Uwalniają/wytwarzają (NIE PRODUKUJĄ) również ciepło

gdzie jest więcej mitochondrium

Im większe zapotrzebowanie na energię w komórce, tym większa jest liczba występujących w niej mitochondriów

od czego zależy pofaldowanie błony wewnętrznej mitochondrium

Im bardziej mitochondrium jest aktywne metabolicznie, tym bardziej rozwinięta błona wewnętrzna

czy energia/ciepło może byc produkowane?

NIE!!! energia może być UWALNIANA lub WYTWARZANA

chloroplasty - w jakich komórkach roślin

w komórkach miększu niezdrewniałych części łodyg i liści u roślin lądowych i w nie ldojrzałych owocach

Chloroplasty – barwniki

Chlorofil oraz żółte i pomarańczowe karotenoidy

jaki proces przeprowadzają chloroplasty

fotosynteze

etioplasty - w jakich komórkach

Komórki miękiszu łodyg i liści, które wzrastały bez dostępu światła

etioplasty - barwnik

protochlorofilid - żółty

Leukoplasty – funkcja

Magazynują substancje zapasowe

Gerontoplasty - co to

Powstają z chloroplastów starzejących się tkankach liści. Chloroplasty tracą błonę tylakoidów, gromadzone są Tłuszczowe produkty rozpadu tych błon

chromoplasty - gdzie u roślin, barwniki

Komórki miękiszu kwiatów i owoców

Chromoplasty – funkcje

Wabienie zwierząt zapylających kwiaty lub zaangażowanych w rozsiewanie nasion

proplastydy - gdzie u roślin

komórki tkanek merystematycznych

proplastydy - barwnik

Żółty barwnik protochlorofilid, który pod wpływem światła przekształca się w chlorofil

plastydy barwne

Chloroplasty, elajoplasty, chromoplasty

plastydy bezbarwne

elajoplasty

Chloroplast – błony

Zewnętrzna – Gładka i przepuszczalne, wewnętrzna – selekcyjnie przepuszczalna

Tylakoidy Gran – budowa

Woreczki ułożonych w stosy – granum

Tylakoidu strony – funkcje

Kanaliki łączące grana

co jest w błonach tylakoidów

Barwniki fotosyntetyczne, Przenośniki e-, enzymy

Chloroplasty – funkcje

Zachodzi w nich proces fotosyntezy – zmiany energii świetlnej w energię wiązań chemicznych w związkach organicznych

Założenie endosymbiozy

Wczesna komórka preeukariotyczna pochłonęła oddychającą tlenowo i niefotosyntetyzujące komórka prokariotyczna, a następnie fotosyntetyzujące komórka prokariotyczna.

Dowody endosymbiotycznego pochodzenie mitochondriów i chloroplastów - 4

1. Otoczone dwoma błonami biologicznymi 2. DNA różne od DNA jądrowego (koliste przypominające bakteryjne)

Tonoplast

Błona wakuoli (ma jedną)

Sok komórkowy

Płyn wypełniający wnętrze wakuoli

wodniczka, a wakoula

to to samo

Wodniczki w komórkach Grzybów – funkcje

Biorą udział w procesach: rozkładu, Osmoregulacji, utrzymania stałego ph

Funkcje wakuoli w komórkach roślinnych:

1. Utrzymują odpowiedni stopień uwodnienia, czyli jędrność – turgor – komórki 2. Magazynują: wodę, jony, substancje zapasowe, uboczne produkty przemiany materii

Wakuole lityczne – funkcje

zawierają enzymy trawienne

RER - lokalizacja w komórce i w jakich jest

Połącz ona jest z zewnętrzną błoną otoczki jądra

Funkcje siateczki śródplazmatycznej szorstkiej

Składa, modyfikuje i transportuje białka, wiąże węglowodany do protein (glikoproteiny), produkuje nowe błony

Siateczka śródplazmatyczna Gładka – funkcje

Synteza lipidów i kwasów tłuszczowych, neutralizacja substancji toksycznych, magazynuje Ca+

Od czego zależy proporcja typów siateczki w komórkach

Od rodzaju procesów metabolicznych w nich zachodzących

Z czego powstaje aparat Golgiego

Z pęcherzyków RER

Gdzie znajduje się dużo aparatów Golgiego

Komórki gruczołowe

Funkcje aparatu Golgiego

Przetwarza, sortuje, modyfikuje substancje: białka, węglowodany, lipidy

Współpraca aparatu Golgiego i RER

1. Pęcherzyki zawierające Białko odrywają się od Cystern RER i przemieszczają się do aparatu Golgiego 2. W aparacie Golgiego są modyfikowane 3. Gotowy białka są pakowane do pęcherzyków odrywające się od aparatu Golgiego

Tworzenie Lizosomów

Tak samo jak Współpraca RER i aparatu Golgiego. Tylko te pęcherzyki nie idą do błony komórkowej Ą odłączając się od Cysterny aparatu Golgiego Tworzą Lizosomy

Lizosomy – gdzie

Komórki zwierzęcej niektórych protistów

Jakie enzymy w Lizosomach

Hydrolityczne

Funkcje Lizosommów

1. Rozkład makrocząsteczek 2. Rozkład zużytych i uszkodzonych organelli, przebudowa i Regeneracja komórki

dlaczego przedostanie się lizosomów do wnętrza komórki mogłoby być groźne

bo zawiery enzymy hydrolityczne ALE pH optymalne dla enzymów Hydrolitycznych to 5, więc pH Cytozolu (7.2) ich działanie nie zagraża dobru komórki

peroksysomy - w jakich komórkach

u wszystkich eukariotów

Gdzie licznie wystepują Peroksysomy

W komórkach wątroby

Jakie enzymy zawierają Peroksysomy

Peroksydazy – produktem jej działania jest Nadtlenek wodoru (H2O2) i woda

H2O2

Reaktywne formy tlenu, bardzo szkodliwe dla komórek

Wzrost Peroksysomów

Wbudowywanie Białek produkowanych przede wszystkim w Cytozol U, lipidów pochodzących z sER oraz lipidów produkowanych wewnątrz samego Peroksysomu

Funkcja Peroksysomów

1. Rozkład kwasów tłuszczowych 2. Wytwarzają mielinę 3. neutralizują leki i związki szkodliwe 4. metabolizują kwasy żółciowe

co to mielina

Budulec otoczek komórek nerwowych

Glikosysomy - co to, gdzie i co robią

Wyspecjalizowany Peroksysomy – rośliny, grzyby, protisty

Związek budulcowe ściany komórkowej różnych organizmów

Bakterie – mureina, grzyby – Chityna, rośliny i protisty – Celuloza

Budowa ściany komórkowej roślin

Łańcuchy Celulozy są połączone wiązaniami wodorowymi w równoległe wiązki (mikrofibryle). Między włóknami Celulozy są: pektyny, chemicelulozy i woda

Ściana Komórkowa pierwotna – U kogo i budowa

Młode, rosnące komórki roślin. Mniej celulozy

Ściana Komórkowa wtórna – u kogo i budowa

Wyrośnięta, wyspecjalizowane komórki roślin. Więcej Celulozy

Funkcje ściany komórkowej roślin

1. Nadaje komórce kształt i sztywność.2. Tworzy mocny rusztowanie dla całej rośliny.3. Chroni komórkę przed uszkodzeniami mechanicznymi. 4. Chroni przed wnikaniem do wnętrza drobnoustrojów chorobotwórczych

Czy ściana Komórkowa roślin jest przepuszczalna

Tak, jest w pełni przepuszczalna

inkrustacja (wysycanie) Ściany komórkowej – opis

wnikanie substancji do przestrzeni między włóknami celulozowymi

inkrustacja (wysycanie) Ściany komórkowej – jakie substancje i co robią

Lignina (drzewnik) – nadaje ścianą komórkową sztywność i umożliwia pionowy transport wody w roślinie

Adkrustacja (powlekanie) ściany komórkowej – opis

Odkładanie się substancji na powierzchni ściany komórkowej

Związki o charakterze tłuszczowym – Adkrustacja (powlekanie) ściany komórkowej

Kutyna – w chodzi w skład kutykuli pokrywającej komórki Skórki pędu. Zabezpiecza przed nadmiernym parowaniem wody

Polisacharydy – Adkrustacja (powlekanie) ściany komórkowej

Śluzy – chłoną wodę.

Połączenia międzykomórkowe roślin – plazmodesmy - budowa i funkcja

Kanały w ścianach komórkowych wyścielone błoną komórkową. Łącząc tą plazmę sąsiadujących komórek roślinnych

Połączenie międzykomórkowe roślin – Blaszka Środkowa – budowa i funkcje

Wstaję sąsiadujące komórki roślinne – Utrzymując komórki razem w tkankach

Połączenie międzykomórkowe zwierząt – połączenia zamykające – gdzie i co robią

Tkanka nabłonkowa, Szczytowa część komórki

Połączenia międzykomórkowe zwierzęta – Desmosomy

Punktowy połączenia, silne mechaniczne połączenie

Połączenie międzykomórkowe zwierzęta – połączenie szczelinowe/komunikacyjne (Neksus)

Bezpośredni szybki przepływ jonów i małych cząsteczek polarnych między komórkami

Cytozol

Roztwór koloidalny: faza rozpraszająca (woda) i faza rozproszona (związki nieorganiczne i organiczne)

protoplazma

Cytoplazma + Jądro komórkowy + ściana Komórkowa

Cytozol – funkcje

1. Środowisko reakcji biochemicznych zachodzących w komórce. 2. Pośredniczy w transporcie substancji między organella mi oraz między organella mi a środowiskiem zewnętrznym komórki.

ruchy cytoplazmy

Rotacyjny, pulsacyjny, cyrkulacyjny

Ektoplazma a endoplazma

Ektoplazma – zewnętrzne, nieruchoma warstwa cytoplazmy

Co to Cytoszkielet

Sieć Białek Włókienkowych Cytoszkieletu nadaje cytoplazmie półstałą konsystencję żelu, w której mogą być zawieszone organella komórkowe

Mikrotubule co za nie odpowiada

Centrosom – centrum organizacji mikrotubul

Funkcje mikrotubul

1. Organizują wnętrze komórki. 2. Dostarczają ścieżek dla Białek motorycznych, które transportują pęcherzyki wokół wnętrza komórki. 3. Tworzą Wrzeciono kariokinetyczne. 4. Uczestniczą w wielu rodzajach ruchu komórek. 5. Tworzą rusztowanie rzęsek i wici

Budowa mikrofilamentów

aktyna

Budowa filamentów pośrednich

Różne białka, np keratyna

Mikrotubule – budowa

tubulina, sztywne, są dynamiczne

Filamenty pośrednie – lokalizacja

Sieć otaczającą Jądro, rozciąga się do krańców komórki

Filamenty pośrednie funkcja

1. Zapewniają komórce wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne. 2. Utrzymują kształt komórki. 3. Kotwiczą Jądro i niektóre inne organelle. 4. Budują Blaszke jądrową.

MikroFilamenty – co się po nich przemieszcza i co to umożliwia

Miozyna – umożliwia zmianę kształtu komórki, transport wewnętrzny

MikroFilamenty funkcje

1. Zmiana i utrzymanie kształtu komórki. 2. Skurcz mięśni. 3. Ruch cytoplazmy. 4. Ruchliwość komórki – umożliwia ją ruch pełzakowaty. 5. Podział komórkowy

Czy Prokarioty mają Jądro Komórkowa

nie

DNA u Prokarioty i eukarioty

Procaryota – Kolista

Lokalizacja DNA u Procaryota i eukariota

Procaryota – Nukleoid (chromosom bakteryjny), Cytozol (Plazmidy)

Czy Procaryota ma białka histo nowe

nie

Tylko Kario ta ma siateczkę śródplazmatyczna

nie

Czy Procaryota ma aparat Golgiego

nie

Jakie komórki mają Lizosomy

zwierzęce

Czy komórki roślinne mają lizosomy

nie

Czy komórki grzybowej mają lizosomy

nie

Czy komórki prokariotyczne mają Lizosomy

nie

Czy wszystkie komórki eukariotyczne mają Peroksysomt

tak

Czy komórki prokariotyczne mają Peroksysom y

nie

Czy komórka zwierzęcą ma Glikosysyomy

nie

Czy komórka Roślinna i grzybowe mają glikosysomy

tak

Czy komórki prokariotyczne mają Proteasom

nie

Czy komórki eukariotyczne mają Proteasom

tak

Czy komórki prokariotyczne mają mitochondria i plastydy

nie

Czy komórki prokariotyczne mają Cytoszkielet

tak, ale odmienny

Czy komórki prokariotyczne mają wakuole

tak

Czy jakieś komórki poza zwierzęcymi mają centriole

nie

Czy komórki roślinne mają Glikokaliks

nie

Cześć komórki grzybowej mają glikokaliks

nie

Czy komórki prokariotyczne mają Glikokaliks

Tylko niektóre gatunki

Główne substancje zapasowe komórek prokariotycznych

Cukry, tłuszcze i białka

Główne substancje zapasowe roślin

Skrobia, tłuszcze i białka

Główne substancje zapasowe zwierząt

Glikogen i tłuszcze, rzadko białka

Główne substancje zapasowe Grzybów

Glikogen i tłuszcze

Rola błony komórkowej

Jest półprzepuszczalna – reguluje przepływ wody, jonów i innych substancji między komórką, a środowiskiem

Dlaczego Wakuola utrzymuje turgor

Na wysokie stężenie substancji w swoim soku komórkowym. Osmotyczne napływ wody do wakuoli. Wakuola Pencz nie je, na period znać z tą plazmę, a ta napiera na błoną komórkową, która dociskają do sztywnej ściany komórkowej

Osmoza – woda przepływa z jakiego roztworu do jakiego

Z hipotoniczne go do hipertoniczne go

Plazmoliza

Protoplast kurczy się i zaczyna odstawać od ściany komórkowej

Transport bierny

Zgodnie z gradientem stężeń, nie wymaga nakładu energii

Dyfuzja prosta – jakie cząsteczki

Małe i duże cząsteczki niepolarne oraz małe cząsteczki polarne

Transport czynny (aktywny)

Pre wtedy towi stężeń, wymaga nakładu energii

Egzocytoza – co transportuje

Lipidy i białka potrzebne do budowy błony oraz hormony, śluzy i enzymy trawienne

Fagocytoza

Proces pobierania przez komórkę drobnych, nie rozpuszczalnych cząstek, np. bakterii lub szczątków organicznych

Pinocytoza

Proces wybierania przez komórkę małych kropli płynu. Zawierają one substancje rozpuszczalne w wodzie

endocytoza - proces

Błona wpukla się, tworząc pęcherzyk (widniczke pokarmową - fagocytoza/pinosom - pinocytoza). Pęcherzyk z zawartością odłącza się od błony i prze mieszczę wgłąb cytoplazmy komórki

Błona po fagocytozie

Błona pęcherzyk A jest wbudowana z powrotem w błonę komórkową, a nie z trawione resztki usuwane są na zewnątrz

Błona pęcherzyka po Pinocytozie

Rozpada się i substancja Spina samo jest uwalniana. Następuje ubytek błony

Dlaczego błona Komórkowa utrzymuje względnie stałą powierzchnię

Ponieważ jej Ubytki spowodowane Endocytoza (a właściwie pinocytozą) są uzupełniane dzięki egzocytozie