Fazy połykania

fazy połykania

preoralna, przygotowawcza, ustna transportowa, gardłowa, przełykowa

faza preoralna

postawa ciała, ślinienie, rozpoznawanie pokarmu, niezbędne zmysły praksja, gnozje koordynacja okonręka jama ustna

faza przygotowawcza

obróbka pokarmu, dostosowanie do konsystencji i wielkości pokarmu czas- lepkość

zaburzenia fazy przygotowawczej

trudności z odgryzaniem i obróbka bolusa, domknięciem ust, wyciekanie płynu, przetrzymywanie jedzenia, zbieraniem pokarmu z łyżeczki, piciem z kubka

faza ustna - transportowa

wolicjalna, odpowiada za transport pokarmu do jamy gardłowej, obecna praca mięśni języka, podniebienia miękkiego i nerwów (9,10,12).

zaburzenia fazy ustnej transportowej

zaleganie pokarmu w ustach, trudności z przesunięciem pokarmu w stronę gardła, co skutkuje ksztuszeniem, kichaniem, wylewanie pokarmu przez nos

faza gardłowa

faza zautomatyzowana, odpowiada za transport pokarmu do gardła i ochronę dróg oddechowych

zaburzenia fazy gardłowej

brak ochrony dróg oddechowych, niedomknięcie nagłośni, trudności w uniesieniu podniebienia miękkiego, uczucie ucisku w gardle, zaleganie na tylnej ścianie gardła trudności w przesuwanie się pokarmu w stronę gardła

faza przełykowa

zautomat., odpowiada za transport (przez otwarcie górnego następnie dolnego zwieracza przełyku) do żołądka

zaburzenia fazy przełykowej

cofanie się pokarmu, zbyt późne otwieranie górnego lub dolnego zwieracza przełyku, uczucie ucisku w przełyku. zwolniony transport pokarmu do żołądka, cofanie się treści pokarmowej

Nerwy

I węchowy II wzrokowy III okoruchowy IV bloczkowy V trójdzielny VI odwodzący VII twarzowy VIII przedsionkowo-ślimakowy IX językowo- gardłowy X błędny XI dodatkowy XII podjęzykowy (V, VII, IX, X, XII- BIORĄ UDZIAŁ W POŁYKANIU

patologiczne objawy połykania

Leaking, penetracha, cicha aspiracja

Leaking

niekontrolowane osuwanie się śliny pokarmu, płynu z nasady języka do jamy gardłowej.

Penetracja

gromadzenie lub osunięcie się śliny/pokarmu do przestrzeni śródgłośniowej na poziomie fałdów głosowych. objawy: kaszel, mokry głos.

Cicha aspiracja

aspiracja u osób nieposiadających odruchów obronnych (brak czucia krtaniowego), brak lub opóźniony odruch kaszlu oraz brak odruchu podniebienno-gardłowego

Rodzaje aspiracji

predeglutatywna (przed połknięciem), intradeglutatywna (w trakcie połykania), posteglutatywna

predeglutatywna

brak czucia, osłabienie artykulatorów- pokarm przesuwa się bez kontroli

intradeglutatywna

brak koordynacji połykanie, oddychanie, drogi oddechowe nie są domknięte, przyczyna pokarm o różnych konsystencjach np zupa z makaronem

posteglutatywna

zwolnione otwieranie sie górnego zwieracza przełyku, jedzenie zaleganie w gardle, w zachyłkach przełyku

testy połykania

TEST CRARY - dla pacjentów niewspółprscujących, Daniels -dysfonia, patologia odruchów, kaszel, połykanie, Evansa, Dysphagia Limit - dla pacjentow z chorobami postępującymi, GUSS - przesiewowy test połykania

Nieinstrumentalna ocena połykania (artylulacji i fonacji)

mówienie eee (zwarcie głośni), e-e-e (ruchomość fałdów głosowych), czy pacjentów potrafi zakaszle, odksztuszać, odchrząkiwać