Biotechnologia

Biotechnologia tradycyjna

wykorzystuje naturalnie wystepujace organizmy i odbywa sie przez selekcje sztuczna ktora polega na dopuszczeniu do rozrodu tylko osobnikow wybranych przez czlowieka

biotechnologia monekularna

wykorzystuje organizmy o zmodyfikowanym materiale gen., ktore otrzymuje sie za pomoca technik inzynerii gen., ktora umozliwia zmiane genomow by uzyskac cechy korzystne dla czlowieka

penicylina

antybiotyk pochodzenia naturalnego, wytworzony przez grzyby rodzaju pedzlak

surowica odpornosciowa

preparat wytworzony z osocza zawierajacy przeciwciala przeciw danej toksynie

jak zdobyc surowice

1. pobranie toksyny 2. wprowadzenie jej do jakiegos organizmu 3. po czasie pobranie krwi 4. oddzielenie surowicy bogatej w przeciwciala, z ktorej robi sie preparat

szczepionki glebowe

zawieraja szczepy mikroorganizmow, ktore zwiekszaja w glebach zawartosc zwiazkow odpowiedzialnych za rozwoj roslin, w takich szczepionkach moga znajdowac sie bakterie ktore dostarczaja azot niezbedny do rozwoju roslin

mikroryza

naturalna relacja miedzy grzybami a roslinami, grzyby zyskuja cukry, a rosliny wody mineralne co daje wieksze plony

pasozytnictwo i drapieznictwo

np biedronki zywia sie mszycami, a larwy kruszynka owadami (szkodnikami)

kompost

tworzac kompost i wrzucajac do niego odpady mozna stworzyc nawoz ktorym potem mozna oblozyc np warzywa

biogaz

z odpadow i sciekow mozna stworzyc palny biogaz, ktorym mozna ogrzewac domy

biologiczne oczyszczanie sciekow

polega na rozkladzie nieczystosci przez mikroorganizmy

polimery biodegradowalne

sa to zwiazki szybko rozkladane przez mikroorganizmy naturalnie wystepujace w przyrodzie

fermentacja alkoholowa

rozklad cukrow do alkoholu etylowego i dwutlenku wegla

fermentacja mleczanowa

rozklad cukrow do kwasu mlekowego, ktory zakwasza produkty scina bialko i ma wlasciwosci konserwujace

Na czym polega sekwencjonowanie DNA?

polega na ustaleniu kolejnosci poszczegolnych nukleotydow w wybranym frag kwasu nukleinowego. Dzieki trmu mozna okreslic funkcje badanego frag DNA i czy ma mutacje

jak przeprowadzic sekwencjonowanie DNA

1. powielanie badanego odc DNA: uzywa sie nukleotydow zwyklych ktore umozliwiaja synteze DNA (tworzenie nowych nici) i tych znakowanych ktore koncza synteze. W efekcie powstaje ogromna liczba kopii odcinka 2. Ustalenie sekwencji

PCR

lancuchowa reakcja polimerazy pozwala w krotkim czasie uzyskax duzo kopii dowolnego frag DNA

Mechanizm PCR

przebiega w cyklach 1. wyjsciowa czasteczka DNA jest zbudowana z dwoch nici 2. ↗️temp rozrywa nici 3. po ↘️temp polimeraza DNA dobudowuje druga nic kazdej pojedynczej 4. powtarzanie procesu

elektroforeza

umozliwia rozdzielenie frag DNA w polu elektrycznym

jak przeprowadzic elektroforeze dna

mieszanine frag dna umieszcza sie na zelowej plytce na ktora dziala pole elektryczne. dna ma ladunek ujemny wiec elektrony przemieszczaja sie do bieguna dodatniego

gmo

organizm zmodyfikowany gen czyli taki ktorego material gen zostal zmieniony za pomoca technik inzynerii gen

jak otrzymuje sie gmo

1. zmiana aktywnosci genu (aktywacja lub wyciszenie jednego genu co daje lub zabiera ceche) 2. zwielokrotnienie genu co nasila ceche 3. wprowadzenie do org genu od innego gatunku-> nowa cecha

organizm transgeniczny

organizm ktory w swoim genomie zawiera obcy matetial genetyczny

wykorzystanie gmo

farmaceria: produkcja insuliny przez transgen szczep bakterii, rolnictwo: gmo czyli soja wyprodukowana przez gen bakterii daje odpornosc na srodki chwastobojcze ogrodnictwo: fioletowe gozdziki zawieraja nieb gen barwnika od wyzlinu

jak powstaja transgeniczne bakterie

1. na postawie mRNA powstaje Dna genu (brak intronow) 2. enzym restryktaza rozcina plazmid, a DNA jest do niego wprowadzone 3. zmod plazmid wprowadza sie do bakterii 4. bakteria z obcym genem tworzy nowe bialko

jak powstaja transgen rosliny

1. zlote kulki pokrywa sie obcym dna 2. wstrzeliwuje sie je do komorek rosliny 3. obce dna wbudowuje sie do tych komorek 4. powstaje hodowla zmod roslin 5. rosliny zmod zyskuja nowa ceche

jak powstaja transgeniczne zwierzeta

1. wprowadzenie obcego dna do komorek zarodka myszy 2. wbudowanie sie dna do tych komorek 3. wprowadzenie zmod komorek do zarodka myszy 4. powstaja myszy o czesci komorek zmod 5. krzyzowanie myszy do momentu uzyskania ze zmod komorkami

korzysci wynikajace z gmo

walka z niedozywieniem- gmo daja witaminy np zloty ryz zapobiega slepocie, postep w badaniach np myszy sa modelami do badan co daje wglad na przebieg chorob np nowotworow, uzyteczne odmiany np transgen lososie rosna 2x szybciej, produkcja zywnosci

zagrozenia

wplyw na zdrowie alergie choroby jelit, wplyw na bioroznorodnosc, wplyw na rolnictwo; uzaleznienie od tego typu upraw

klonowanie

uzyskiwanie gen kopii organizmow, poj komorek lub czasteczek dna

naturalne sposoby klonowania

1 org jednokom; klonowanie podczas podzialu komorki gdy dochodzi do skopiowania jej materialu gen 2. u roslin podczas rozmnazania bezplciowego 3. zwierzeta bezkregowe: przez fragmentacje ciala z frag odtwarza sie caly organizm 4. ssaki gdy zarodek dzieli

sztuczne klonowanie roslin

1. pobranie frag tkanek z rosliny macierzystej 2. umieszczenie ich na pozywce stymulujace rozwoj tkanki tworczej 3. wyrosniecie malych sadzonek 4. umieszczenie ich w glebie gdzie rosna mlode rosliny- klony

komorki macierzyste

komorki zdolne do podzialu i roznicowania w inne typy komorek

zarodkowe komorki maciefzyste

roznicuja sie we wszystkie typy komorek

macierzyste komorki pobrane od osob doroslych

roznicuja sie w niektore typy komorek

terapia genowa

polega na wprowadzeniu do komorek ciala obcych kwasow nukleionowych by uzyskac efekt terapeutyczny

cele terapii genowej

1 dostarczenie komorkom poprawnej wersji genu 2 wyciszenie wadliwego genu 3 skierowanie komorek na droge apoptozy- smierci